Mirket sözcüğü, İngilizce “meerkat” kelimesinden dilimize geçmiştir. İngilizceye de Felemenkçeden geçen bu kelime “göl kedisi” anlamı taşır. İlginçtir ki mirketler, kedimsiler olarak da anılan Feliformia alt takımında yer alsa da kedigiller ailesine dâhil değildir. Bilimsel adı Suricata suricatta olan bu canlı, kuyruksürengiller (Herpestidae) ailesine aittir. Mirketler genellikle yaklaşık 20 bireyden oluşan gruplar hâlinde yaşar; bazı grupların sayısı 50’ye kadar ulaşabilir. Vahşi doğada ortalama 6-7 yıl yaşayan mirketler, koruma altında 12-14 yıla kadar yaşayabilir.

Yiyecek aradıkları alanlarda acil durumlarda saklanabilmek için “sığınak” adı verilen güvenli oyuklar oluşturur. Açık alanda bir yırtıcıyla karşılaştıklarında sırtüstü yatıp dişlerini ve pençelerini göstererek daha tehditkâr görünmeye çalışır. Grup hâlindeyken ise sırtlarını kamburlaştırır, tüylerini kabartır ve daha büyük görünmeye çalışır.

Mirketler etoburdur ve öncelikle böceklerle beslenir. Yalnızca gündüz aktiftir, güneşin doğmasıyla birlikte gruplar hâlinde yuvalarından çıkar ve yiyecek aramaya koyulur. Beslenmelerinin bileşimi, mevsime, hava koşullarına ve yaşam alanına bağlı olarak değişen besin bulunabilirliğine bağlıdır; kimi zaman kuşları veya yumurtalarını da tüketir. Kertenkeleler ve zehirli akrepler bile önünde duramaz; akrepleri yakaladığında iğnesini hızla etkisiz hâle getirir. Bitkisel olarak ise bulabildiği meyvelerden beslenir.

Küçük, sivri yüzü, minik kulakları ve göz çevresini saran siyah maskesiyle kolayca ayırt edilir. Baştan kuyruğuna kadar toplam uzunluğu 24,5-29 santimetre arasında değişir; yetişkinlerin ağırlığı genellikle 1 kilogramın altındadır. Çöl yaşamına uyumlu kahverengi kürkü siyah çizgilerle kaplıdır ve pürüzsüz, sivri bir kuyrukla sonlanır.

Sosyal bir canlıdır ve sürü içinde her birinin belirli bir görevi vardır. Gözcülük, yavru bakımı ve avcılık bu görevlerin başında gelir. Özellikle gözcülük sistemi, en ayırt edici özelliklerinden biridir. Gözcü mirket, sürü beslenirken ya da dinlenirken yüksek bir noktadan çevreyi izler. Tehlike anında çıkardığı sesle grubu uyarır; böylece sürü hızla saklanarak zarar görmekten korunur. Nöbetçilik görevinin sırayla yapılması hem güvenliği hem de beslenme düzenini sağlar.

Yavrular hem ebeveynleri hem de sürüdeki yetişkinler tarafından büyütülür. Dişi üyeler yavruları emzirerek bakım sağlar, erkek üyeler ise sürüyü korur. Büyüyen yavrular birkaç ay içinde çevreyi tanımayı, avlanmayı ve tehlikelerden sakınmayı sürü üyeleriyle öğrenir ve olgunlaştıklarında kendi görevlerine uyum geliştirir.

Güney Afrika, Namibya, Botsvana ve Güneybatı Angola’nın kurak bölgelerine yayılan bu tür, çöller ve çalılık alanlarda yaşamını sürdürür. Bulunduğu bölgelerde de yaygın olarak görülür ve tehdit altında sayılmaz.

Sürü düzeni ve görev paylaşımı sayesinde yuvasını ve ailesini korur; bu yönüyle, birlikte hareket etmenin doğada nasıl karşılık bulduğunu güçlü bir biçimde hatırlatır.