Bánh mì heo quay, Vietnam’a sömürge döneminde gelen baget ekmeğiyle hazırlanan bir sandviç olarak biliniyor. İçeriği ise farklı mutfakların izlerini taşıyor. Kıtır baget ekmek, soslar ve bazı etli malzemeler Fransız mutfağının etkisini gösterirken; kişniş, acı biber ve turşu gibi eklemeler ise Vietnam mutfağının taze ve canlı aromalarını yansıtıyor. Çıtır kabuklu bagetin içine yerleştirilen kızarmış et dilimleri sandviçin temelini oluşturuyor. Ekmeğin içine çoğu zaman mayonez sürülüyor; ardından turşu havuç ve turp, ince dilimlenmiş salatalık, taze kişniş ve Frenk soğanı ekleniyor. Acı sevenler birkaç dilim acı biber de ilave edebiliyor.

Tombik döner ya da diğer adıyla gobit kebabı, pratik hazırlanışı ve doyurucu yapısıyla Türkiye’de sokak tezgâhlarının en çok tercih edilen döner çeşitlerinden biri olarak öne çıkıyor. Yoğurt, kekik ve çeşitli baharatlarla tatlandırılan didiklenmiş döner eti, halk arasında “pide ekmek” diye de anılan çörek biçimindeki yassı ekmeğin içine yerleştiriliyor. Ekmeğin dışı hafif çıtır, iç kısmı ise yumuşak kalıyor. Bu sandviç isteğe göre domates, soğan ve marul gibi sebzelerle zenginleştiriliyor; çoğu zaman çeşitli soslarla birlikte servis ediliyor.

Bánh mì, çeşitli soslarla zenginleştirilebilen bir sandviç olarak hem listelerde hem Vietnam sokaklarında öne çıkıyor. Bu özelliğiyle günümüzde birçok malzeme ile hazırlanabiliyor. Ekmek hafif kabuklu, içi yumuşak ve hafif tatlı bir kıvama sahip olurken; iç malzemelerde tavuk, dana eti, deniz ürünleri veya vejetaryen seçenekler kullanılabiliyor; önemli olan sandviçi fazla doldurmadan dengeli bir lezzet yakalamak. Bazı sokak tezgâhlarında ekmeğin bir yüzüne sürülen ciğer ezmesi ise sandviçe daha yoğun bir tat katıyor.

Şavurma, Orta Doğu sokaklarının en sevilen lezzetlerinden biri olarak öne çıkıyor ve kökeni Osmanlı Dönemi’ne kadar uzanıyor. Kuzu, hindi, tavuk, dana eti veya karışık etlerle hazırlanabiliyor. Saatlerce kısık ateşte kendi suyu ve yağıyla pişen etin sırrı, yoğurt veya sirke bazlı marinesinde gizli. Ayrıca tarçın, karanfil, kakule, muskat, karabiber, yenibahar, kuru limon, acı kırmızıbiber, sarımsak, zencefil, limon, defne yaprağı ve bazen portakal dilimleri de kullanılıyor. Özellikle sığır eti tercih edilirse, en az bir gün marine etmek öneriliyor. Şavurma ya tek başına porsiyon olarak ya da pide ve lavaş gibi sıcak ekmeğin içinde servis ediliyor. Onu Türk döner kebabı veya Yunan gyrosundan ayıran en önemli özellik ise yanında sunulan garnitür ve sosların çeşitliliği oluyor.

Bánh mì thịt, Vietnam sokaklarının en bilinen etli sandviçlerinden biri olarak öne çıkıyor. Patê ve giò lụa gibi Vietnam soğuk etleri klasik seçenekler arasında yer alıyor; bunun yanı sıra farklı soğuk etler de kullanılabiliyor. Sandviç genellikle kişniş, karabiber ve ince dilimlenmiş acı biberle tatlandırılıyor. Baget ekmeğin ise içi yumuşak, dışı çıtır oluyor; hamura biraz pirinç unu ekleyerek bu özel kıvamı sağlıyorlar. Günün her saatinde bulunabilen bu etli sandviçler hem öğrenciler hem de fabrika işçileri tarafından favori atıştırmalık olarak tüketiliyor.

Bari Bölgesi’ne özgü geleneksel bir sandviç olan panino col polpo; ahtapot, zeytinyağı, maydanoz, tuz ve karabiberden oluşuyor. Ahtapot önce yıkanıyor, zeytinyağı ile fırçalanıyor ve köz üzerinde yavaşça pişiriliyor; pişirme sırasında tuz, karabiber ve maydanozlu karışımla tatlandırılıyor. Pişen ahtapot, çıtır ekmeğin içine yerleştiriliyor ve üzerine biraz sos gezdiriliyor. Hafif tuzlu ve zeytinyağı aromalı bu sandviç, Apulia’da düzenlenen festivallerde ve sokak tezgâhlarında sıkça yer alıyor.

Maine usulü ıstakozlu sandviç, yumuşak bir ekmeğin içine yerleştirilerek hazırlanıyor. Salata genellikle ince doğranmış ıstakoz eti, mayonez ve kerevizden oluşuyor; tuz ve karabiberle tatlandırılıyor. Bazı yorumlarda limon suyu, hardal veya Frenk soğanı da eklenebiliyor. Ekmeğe çoğu zaman tereyağı sürülüp kızartılıyor; böylece sıcak tereyağlı ekmek ile soğuk ıstakoz salatası hoş bir lezzet uyumu yakalıyor. 1950’lerden itibaren yaz turizmiyle birlikte yaygınlaşan bu sandviç, günümüzde bölgenin en tanınan deniz ürünü atıştırmalıklarından biri olarak öne çıkıyor.

Arepa reina pepiada, Venezuela’nın en bilinen arepa çeşitlerinden biri olarak öne çıkıyor. Arepa hamuru mısır unu, su ve tuzla hazırlanıyor; yuvarlak diskler hâline getirildikten sonra tavada ya da ızgarada pişiriliyor. Bu sandviç arepa ekmeğinin içine didiklenmiş tavuk parçaları ve avokado karışımı kremamsı bir harçla doldurularak hazırlanıyor. Harç genellikle limon suyu, mayonez ve kişnişle tatlandırılıyor; bazen bezelye de kullanılabiliyor. Venezuela’da kahvaltıdan gece atıştırmasına kadar günün her saatinde tüketiliyor.

Teksas’ta tütsülenmiş dana göğsü, sandviçlerin vazgeçilmez yıldızıdır. Yavaş yavaş tütsülenen sulu ve yağlı et, farklı ekmekler ve malzemelerle birleşerek enfes bir tat ortaya çıkarıyor. Servis edilirken ekmek arasına konabiliyor, kızarmış sandviç ekmeğinin üzerine yerleştirilebiliyor veya tek başına porsiyon olarak servis edilebiliyor. Dilenirse sos, peynir, turşu ve soğan gibi eklemelerle de sunulabiliyor.

Dünyanın dört bir yanından gelen bu sandviçler, farklı kültürlerin lezzet anlayışını tek bir ısırıkta buluştururken her biri damakta unutulmaz bir tat bırakıyor. Afiyet olsun!