Cumhuriyet Meydanı’ndaki İzmir Atatürk Anıtı, kentin kurtuluşunun ve Millî Mücadele’nin en önemli simgelerinden biri. Pietro Canonica tarafından 1932’de tamamlanan anıt, Atatürk’ü “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” emrini verdiği anı betimleyen atlı bronz heykeliyle ölümsüzleştiriyor. Koyu kırmızı mermer kaidesindeki üç bronz kabartma ise cepheye yürüyen kahramanları, Belkahve’den İzmir’e ilerleyen Millî Mücadele ordusunu ve kurtuluş sevincini yaşayan İzmirlileri betimliyor.

İzmir’in işgaline karşı atılan ilk kurşunun anısını yaşatan İlk Kurşun Anıtı, Hasan Tahsin’in (Osman Nevres) cesaretini ve Millî Mücadele’nin başlangıcını simgeliyor. Heykeltıraş Turgut Pura tarafından bronzdan yapılan anıt, 1974’te açıldı, 2003’te bugünkü yerine taşındı. Anıtın kaidesindeki rölyefler ise İzmir’in işgalini ve kentin kurtuluşunu simgeleyen sahneleri betimliyor.

Karşıyaka’nın simgelerinden biri olan Atatürk, Annesi ve Kadın Hakları Anıtı, Cumhuriyet’in kadınlara kazandırdığı hakları ve Atatürk’ün bu alandaki mirasını yansıtıyor. İlk olarak 1972’te Karşıyakalıların katkılarıyla inşa edilen anıt, 2018’de yenilenerek bugünkü 41,7 metrelik görünümüne kavuştu. Yükselen formu, kadın haklarının Cumhuriyet’le güçlenişini vurgularken, üzerindeki kabartmalar farklı alanlarda emek veren kadınları betimliyor.

Buca’da yer alan Atatürk Maskı, Mustafa Kemal Atatürk’ün yüzünü betimleyen dev beton kabartmasıyla İzmir’in en dikkat çekici anıtlarından biri olarak öne çıkıyor. Yapımına 2006’da başlanan eser, 2009’da tamamlandı. 42 metre yüksekliğiyle Türkiye’nin en yüksek heykeli, dünyanın ise en büyük kabartma heykelleri arasında yer alıyor. Çelik iskelet üzerine inşa edilen anıtın altında Atatürk’ün “Yurtta barış, dünyada barış!” sözü ve imzası yer alıyor.

Gündoğdu Meydanı’nın simgesi hâline gelen Cumhuriyet Ağacı Anıtı, Cumhuriyet’in 80. yılı anısına heykeltıraş Ferit Özşen tarafından tasarlandı ve 29 Ekim 2003’te açıldı. Millî Mücadele’yi simgeleyen 13,5 metre yüksekliğindeki anıt, bakır ve mermerden oluşan yapısıyla dikkat çekiyor. Anıtın üst bölümündeki atlı figürler Atatürk ve silah arkadaşlarını temsil ederken, kaidesindeki kabartmalar Lozan Antlaşması’nı, kadınlara tanınan seçme ve seçilme hakkını, adaleti ve eğitimi simgeleyen Cumhuriyet kazanımlarını anlatıyor.

İzmir’in meydanlarında ve sokaklarında yükselen bu anıtlar, geçmişi anmanın ötesinde; bağımsızlık mücadelesinin, Cumhuriyet’in ve ortak hafızamızın yaşayan tanıkları olmayı sürdürüyor.