23 Nisan 1920’de, Mustafa Kemal Paşa önderliğinde, Büyük Millet Meclisi Ankara’da açıldı. Bu tarih, bir milletin kendi kaderini tayin edeceği dönemin başlangıcını simgeliyordu. Bir yıl sonra alınan kararla 23 Nisan, bu yeni başlangıcın simgesi olarak “millî bayram” ilan edildi.

1922’de Ankara’da yapılan ilk 23 Nisan Hâkimiyet-i Milliye Bayramı’na mektep talebelerinin katılması bayrama ayrı bir coşku kattı; geçit töreninde askerler ve öğrenciler öne çıkıyordu.

23 Nisan 1923’teki Hâkimiyet-i Milliye Bayramı, Anadolu’nun işgalden kurtuluşunun getirdiği sevinçle sokaklara taştı. O dönem hâlâ İtilaf Devletleri işgalinde olan İstanbul’da ilk kez kutlanan bayram, bayraklarla süslenen sokaklar ve Gülhane’deki hazırlıklarla ayrı bir canlılık kazandı. Mektep öğrencilerinin katılımıyla kutlamalar daha da anlamlı bir hâl aldı.

1924’teki 23 Nisan, resmî törenin ötesinde halkın coşkusu ve öğrenci alaylarıyla dolu bir bayramdı. Latife Hanım ve Mustafa Kemal Paşa’nın desteğiyle Himaye-i Etfal Cemiyeti ön plana çıktı, çocuklar için yardım çağrıları yapıldı. Öğrenciler vatan şarkılarıyla sokaklarda alaylar düzenledi; öğlen 21 pare top atıldı, vilayette tebrik merasimi yapıldı ve gece fener alayları düzenlendi.

1925’teki 23 Nisan kutlamalarında çocuk meseleleri ilk kez basında ve kamuoyunda gündeme geldi. Mustafa Kemal Paşa’nın öncülüğüyle “Çocuk Bayramı”nın temelleri atıldı. 1926’dan itibaren 23 Nisan hem Millî Hâkimiyet Bayramı hem de Çocuk Bayramı olarak kutlanmaya başlandı.

1927 yılına gelindiğinde 23 Nisan artık çocuklarla özdeşleşen bir bayram hâline gelmişti. Himaye-i Etfal Cemiyeti, 22 Nisan’da yayımladığı beyannamede Mustafa Kemal Paşa’nın çocuklara verdiği önemi ve desteği şöyle dile getirmişti: “Büyük Gazimiz çocuklarımızın 23 Nisan Bayramı’nı daha şerefli, daha sevinçli geçirmelerine vesile olacak büyük bir jestte bulunmuşlardır. Mustafa Kemal Paşa otomobillerinden birini törenlerde çocuklara tahsis etmiş ve Cumhurbaşkanlığı bandosunun çocuk sarayında, çocuk bayramı için görev yapmasını sağlamıştır. Şimdiye kadar Türk çocukları, devletin üst düzey yöneticilerinin hiçbirinden bu derece şefkat ve sahiplenme görmediklerinden bu saadete nail olan çocuklarımız ne kadar övünse ve sevinse yeridir.”

Çocuk Bayramı, Mustafa Kemal Paşa ve hükûmet desteğiyle 1929’da “Çocuk Haftası” olarak yedi güne çıkarıldı. Okullar tatil edilerek tüm öğrencilerin kutlamalara katılması sağlandı. İstanbul’da 23 Nisan Çocuk Haftası kapsamında konferanslar ve eğlenceler düzenlendi, annelere çocuk bakımı eğitimleri ve çocuklara hediyeler dağıtıldı; müsamereler ve balolar tamamen çocuklar tarafından gerçekleştirildi.

1921’de resmî olarak Hâkimiyet-i Milliye Bayramı olarak başlayan 23 Nisan, Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren 23 Nisan’ı bir çocuk bayramı olarak benimsedi. Kesintisiz kutlanan bu bayram, 1981’de Millî Güvenlik Konseyi kararıyla “23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” adıyla resmiyet kazandı.

İlk 23 Nisan törenlerine ait bu belgeler ve fotoğraflar, Türkiye Büyük Millet Meclisi arşivinde özenle korunuyor; miniklerin heyecanını, bayram coşkusunu ve 23 Nisan’ın çocuklara verdiği sevinci günümüze taşıyarak ilk kutlamaların ne kadar özel olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.

Bu özel gün gibi diğer günlerde de çocuklar, çocukluklarını her gün bayram sevinciyle yaşasın. Sevinsin büyükler, övünsün küçükler…