Rivayete göre Maraş dondurması, Osmanlı Dönemi’nde saraylarda tüketilen “karsambaç” adlı buzlu tatlının evrilmesiyle ortaya çıkar. Maraşlı Osman Ağa isimli bir esnaf, Osmanlı saraylarına yabani orkide kökünden elde edilen salep satmaktadır. Bir gün, satıştan arta kalan salebi şeker ve sütle karıştırarak kara gömer. Ertesi gün, karışımın kıvamındaki değişiklik dikkatini çeker. Sakız gibi uzayan ve yoğunlaşan bu yeni dokuyu tadar ve benzersiz bir lezzet keşfeder. Zamanla çevresindekiler de bu yeni tatlıyı çok sever ve tatlı “salepli karsambaç” adıyla yaygınlaşmaya başlar. İşte bu tesadüf, Maraş dondurmasının bugünkü hâline dönüşmesinin ilk adımı olur.

Maraş dondurması, Türkiye’deki dondurmalar arasında kendine has özellikleriyle öne çıkar. Hafifçe çiğnenebilen sert ve esnek dokusu, hoş aroması ve geç eriyen yapısıyla dikkat çeker. Bu özellikleri sayesinde -18 °C gibi düşük sıcaklıklarda dahi uzun süre tazeliğini koruyabilir. Zamanla Kahramanmaraş ile özdeşleşen bu özel lezzet, bugün şehrin en önemli simgelerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Kahramanmaraş’ın eşsiz doğasında yetişen kekik, keven, sümbül ve çiğdem gibi bitkilerle beslenen keçilerden elde edilen süt, Maraş dondurmasının kendine özgü tadı ve dokusunun temelini oluşturur. Bölgenin doğası, suyu ve iklimi de bu süte karakteristik bir lezzet kazandırır. Bu nedenle Maraş dondurması, diğer yörelerde üretilen dondurmalardan ayrılır. Ancak bu lezzeti özel kılan yalnızca kullanılan malzemeler değildir. Doğal salep, şeker ve ustalık gerektiren geleneksel hazırlık süreci, Maraş dondurmasının ayırt edici özelliklerini şekillendirir.

Gelelim bu ustalık gerektiren dondurmanın tarifine! Önce keçi sütü 15-20 dakika boyunca kaynatılır, böylece mikroplar yok olur. Süt hâlâ sıcakken içine doğal salep ve şeker eklenir, tüm malzemeler iyice karıştırılır. Ardından bu karışım, kısık ateşte 1-1,5 saat boyunca koyulaşana kadar pişirilir, 6-8 saat dinlendirilir ve -6 °C’de soğutulur. En sonunda ise ustalar büyük kazanlarda karışımı döverek yoğurur; işte bu sayede Maraş dondurmasının o meşhur uzayan ve sakız gibi dokusu ortaya çıkar.

Maraş dondurması satıcıları ise sadece dondurma servis etmekle kalmaz; aynı zamanda küçük bir gösterinin de yıldızı olurlar! Müşterilerle tatlı sohbetler eşliğinde samimi bir bağ kurar, o meşhur uzayan dondurmayı ustalıkla şekillendirip özenle servis ederler.

Bugün Maraş dondurması; farklı çeşit ve tatlarıyla hem ülkemizde hem de dünyanın dört bir yanında lezzet tutkunlarıyla buluşmaya devam ediyor.