16. yüzyılda Osmanlı topraklarına gelen kahve, kısa sürede İstanbul’da gündelik yaşamın önemli bir parçası hâline gelir ve ilk kahvehaneler açılır. 17. yüzyıla gelindiğinde ise Osmanlı sokaklarından yükselen kahve kokusu Avrupa’ya kadar ulaşır. İngiliz seyyah Sir George Sandys, Türklerin kahveyi küçük fincanlarda içtiğini anlatırken; Francis Bacon, 1623 tarihli eserinde kahveden “caphe” adıyla söz eder. İngiliz yazar Robert Burton da Türklerin kahve alışkanlığını eserlerinde aktarır. Böylece Türk kahvesi, Avrupa’nın gezi notlarında, edebiyatında ve bilimsel metinlerinde yer almaya başlar.

Bu dönemde İstanbul’daki kahvehaneler hızla çoğalır; Evliya Çelebi seyahatnamesinde şehirdeki kahvehaneleri tek tek kaydeder. Yüzyılın sonlarına doğru ise Osmanlı’dan gelen kahve çuvalları, Marsilya Limanı kayıtlarında “café à la Turque” adıyla anılmaya başlar. 17. yüzyıla ait gravürler de Osmanlı kahvehane kültürünü görselleştirerek, Türk kahvesinin yalnızca damaklarda değil, Avrupa kültüründe de kalıcı bir iz bıraktığını gösterir.

18. yüzyılda Türk kahvesi, İstanbul’un sokaklarından taşra köylerine kadar yayılır. Kadı sicilleri, kahveci esnafının dükkân açılışlarını, tartı kontrollerini, narh düzenlemelerini ve şikâyetleri kaydeder; böylece kahvenin ekonomik ve kurumsal önemi belgelenir. Anadolu’da ve saray çevresinde kullanılan kulpsuz fincanlar, tabaklı veya tabaksız farklı varyasyonlarda üretilir; bazı örnekleri dünya müzelerinde sergilenir. Bu fincanlar yalnızca bir içecek kabı değil, sosyal statü, estetik değer ve kültürel kimliğin göstergesidir. Saray estetiğinin ayrılmaz bir parçası hâline gelen bu fincanlar ve kahve ritüeli, Batı’ya da taşınır. Lady Mary Wortley Montagu, İngiliz Büyükelçisi eşiyle Osmanlı sarayında yaşarken İstanbul’dan mektuplar yazar. Mektuplarında Osmanlı kadınlarının kahve ritüellerini, küçük fincanları ve ikram inceliğini anlatır.

19. yüzyılda kahve artık taze kavrulup öğütülmüş olarak hazır sunulmaya başlanır. Bu uygulama, kahvenin ticari kayıtlara geçen ilk hâli olarak kabul edilir. Çiğ kahvenin kavrulup dibeklerde öğütülmesiyle ortaya çıkan bu yenilik, kahveseverlere büyük kolaylık sağlar ve kısa sürede şehrin dört bir yanına yayılır.

20. yüzyılda kahve çeşitlenmeye başlar ve kahvehane kültürü modernleşirken, Türk kahvesi hâlâ gündelik yaşamın ve sosyal ritüellerin simgesi olur. 21. yüzyıla gelindiğinde, 2011’den itibaren World Coffee Events (WCE), her yıl “Cezve-İbrik Championship” adıyla Türk kahvesi yarışmaları düzenlemeye başlar. 2013’te Türk kahvesi, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne eklenir. Kasım 2025’te ise Avrupa Birliği nezdinde tescil edilen Türkiye’nin ilk “geleneksel ürün adı” ünvanını kazanır.

Bugün dünyaya yayılan bu köklü gelenek, bir fincan kahvede geçmişin zarafetini, kültürünü ve ortak hafızasını yaşatmaya devam eder.