Yukarı
Halkbank Kültür ve Yaşam
fade
32927
post-template-default,single,single-post,postid-32927,single-format-standard,eltd-core-1.1.1,flow-ver-1.4,,eltd-smooth-page-transitions,ajax,eltd-blog-installed,page-template-blog-standard,eltd-header-standard,eltd-fixed-on-scroll,eltd-default-mobile-header,eltd-sticky-up-mobile-header,eltd-menu-item-first-level-bg-color,eltd-dropdown-default,wpb-js-composer js-comp-ver-5.4.7,vc_responsive

Psikolojide Mani Türleri

Günlük hayatta çoğu zaman “alışkanlık”, “zaaf” ya da “huy” diye geçiştirilen, psikolojide mani başlığı altında ele alınan bazı eğilimleri tanıyoruz.

1#

Onomatomani, kelimelerle kurulan ilişkinin zamanla tekrarlama ihtiyacı etrafında yoğunlaşmasıyla ortaya çıkar. Bazı kelimeler ya da ifadeler zihinde takılı kalır ve tekrar edilmeden rahatlama sağlanamaz. Bu tekrar, çoğu zaman içsel bir düzen kurma ya da gerginliği azaltma işlevi görür. Burada belirleyici olan kelimenin anlamı değil, tekrarın sağladığı geçici denge hissidir.

2#

Bibliyomani, okumaktan çok kitaplara sahip olma isteği anlamına gelir. Raflarda biriken kitaplar her zaman okunmaz; daha çok rahatlatan bir düzenin parçası hâline gelir. Kitap alınmadığında hissedilen huzursuzluk, bu davranışın duygusal bir karşılığı olduğunu düşündürür. Bu nedenle bibliyomani, kitap sevgisinden çok, güven ve kontrol ihtiyacıyla ilişkilendirilir.

3#

Dermatillomani, ciltle kurulan ilişkinin zamanla kurcalama davranışı göstermesiyle gün yüzüne çıkar. Bu davranış çoğu zaman stres, gerginlik ya da içsel huzursuzluk anlarında belirginleşir. Kurcalama sırasında kısa süreli bir rahatlama hissi; ardından bedensel farkındalık veya rahatsızlık hissi oluşur. Burada belirleyici olan ciltteki ayrıntılar değil, bu davranışın duygusal dengeyi sağlama aracı hâline gelmesidir.

4#

Grafomani, yazıyla kurulan ilişkinin zamanla durdurulması güç bir ifade alanına dönüşmesiyle belirir. Yazmak, düşünceleri düzenlemenin ötesinde rahatlatıcı bir alışkanlık hâlini alır. Yazılmadığında huzursuzluk hissi ortaya çıkar. Bu eğilimde yazı, zihinsel yükü hafifletmenin bir yolu olarak yer tutar.

5#

Mitomani, belirgin bir çıkar olmaksızın sık ve çoğu zaman gereksiz biçimde yalan söyleme eğilimiyle kendini gösterir. Bu anlatılar kimi zaman küçük ayrıntılardan oluşur kimi zamansa giderek karmaşık ve uzun hikâyelere dönüşür. Yalanlar çoğunlukla kendini daha ilgi çekici, güçlü ya da mağdur hissettirme ihtiyacından beslenir; onaylanma ve görülme isteğinin davranışa yansıması olarak ele alınır. Zamanla anlatılanlarla gerçeklik arasındaki sınırlar bulanıklaşabilir.

6#

Oniyomani (onyomani), ihtiyaç dışı alışveriş yapma isteğinin zamanla kontrol edilememesidir. Alışveriş anı çoğu zaman kısa süreli bir rahatlama sağlar; ardından suçluluk ve pişmanlık duyguları ortaya çıkabilir. Alınan ürünler her zaman kullanılmaz; kimi zaman kısa sürede anlamını yitirir. Duygusal boşluk, stres ya da can sıkıntısı bu davranışı tetikleyebilir.

7#

Aritmomani, sayılarla kurulan ilişkinin zamanla rahatlama ve düzen arayışıyla iç içe geçmesiyle görünür hâle gelir. Sayma, hesaplama ya da belirli sayı dizilerini tamamlamak güven hissi sağlayan bir alışkanlığa dönüşebilir. Bu düzen bozulduğunda huzursuzluk artar. Aritmomani sayılardan çok, kontrol ve zihinsel denge ihtiyacıyla ilişkilendirilir.

8#

Trikotillomani; stres, gerginlik ya da yoğun düşünce anlarında saç yolma davranışının öne çıkmasıyla kendini gösterir. Bu davranış çoğu zaman farkında olmadan gerçekleşir. Eylem sırasında kısa süreli bir rahatlama hissi oluşabilir; ardından suçluluk ve utanç duyguları eşlik edebilir. Zamanla bu durum tekrar eden bir döngü hâlini alır.

9#

Ablutomani, temizlikle kurulan ilişkinin zamanla yıkanma davranışı etrafında yoğunlaşmasıyla belirir. Yıkanmak, bedensel temizlikten çok, rahatlama ve sakinleşme işlevi görür. Yıkanmadığında huzursuzluk artabilir; tekrar eden temizlik ritüelleri güven hissi sağlar.

 131 okunma

Derya Ülkar